Wyrób bezpieczny dla zdrowia

Bezpieczeństwo potwierdzone badaniami

Certyfikat „Wyrób bezpieczny dla zdrowia” jest dobrowolnym, przyznawanym na czas określony oznaczeniem dla produktów, które pomyślnie przeszły ocenę bezpieczeństwa prowadzoną przez Narodowe Centrum Zdrowia i Biologii Człowieka – Instytut Zdrowia w Warszawie.

W ramach postępowania analizujemy skład lub zastosowane materiały, przeznaczenie produktu, sposób jego stosowania, dokumentację bezpieczeństwa oraz wyniki badań właściwych dla danej kategorii wyrobu. Zakres oceny jest ustalany indywidualnie na podstawie rodzaju produktu i możliwych zagrożeń związanych z jego używaniem.

Certyfikat nie jest przyznawany wyłącznie na podstawie deklaracji producenta. Warunkiem jego uzyskania jest przedstawienie aktualnych i możliwych do zweryfikowania dowodów potwierdzających bezpieczeństwo produktu w ocenianym zakresie.

Znak Wyrób bezpieczny dla zdrowia

Ocena instytucjonalna

Bezpieczeństwo, które można zweryfikować

Informacje o bezpieczeństwie produktów najczęściej pochodzą bezpośrednio od ich producentów. Certyfikat „Wyrób bezpieczny dla zdrowia” wprowadza dodatkowy poziom weryfikacji – ocenę instytucjonalną prowadzoną na podstawie dokumentacji, analizy ryzyka oraz wyników odpowiednio dobranych badań.

Każdy certyfikat odnosi się do konkretnego produktu, jego wskazanego wariantu, składu, przeznaczenia i sposobu stosowania. Oznaczenie posiada indywidualny numer i określony termin ważności, a jego aktualny status można sprawdzić w rejestrze prowadzonym przez Instytut Zdrowia.

Dzięki temu konsument otrzymuje informację, że bezpieczeństwo produktu nie opiera się wyłącznie na zapewnieniach marketingowych, lecz zostało ocenione w określonym i możliwym do sprawdzenia zakresie.

Zakres potwierdzenia

Co potwierdza certyfikat?

Przyznanie certyfikatu oznacza, że w zakresie wskazanym w certyfikacie produkt:

  • został jednoznacznie zidentyfikowany pod względem nazwy, wariantu, składu i podmiotu odpowiedzialnego;
  • przeszedł ocenę według kryteriów bezpieczeństwa właściwych dla swojej kategorii;
  • posiada dokumentację pozwalającą na ocenę składu, materiałów, przeznaczenia i sposobu stosowania;
  • posiada aktualne wyniki badań odnoszące się do istotnych zagrożeń związanych z produktem;
  • został oceniony z uwzględnieniem przewidywanego sposobu używania i wskazanej grupy użytkowników;
  • posiada odpowiednie oznakowanie, instrukcje oraz ostrzeżenia;
  • nie wykazał nieakceptowalnego ryzyka dla zdrowia w ocenianym zakresie i przy deklarowanym sposobie stosowania;
  • uzyskał pozytywną decyzję Instytutu Zdrowia.

Certyfikat dotyczy bezpieczeństwa produktu. Nie stanowi potwierdzenia skuteczności leczniczej, przewagi nad innymi produktami ani szczególnych korzyści użytkowych, jeżeli właściwości te nie były przedmiotem odrębnej oceny.

Zakres postępowania

Sześć obszarów oceny

Zakres postępowania zależy od rodzaju produktu i jest ustalany podczas jego wstępnej kwalifikacji. Ocena może obejmować następujące obszary:

Skład i zastosowane materiały

Analizujemy substancje, surowce i materiały wykorzystane w produkcie, ich stężenia lub ilości, pochodzenie oraz możliwe interakcje. Uwzględniamy również ograniczenia i wymagania właściwe dla danej kategorii wyrobu.

Badania produktu

Weryfikujemy wyniki badań chemicznych, mikrobiologicznych, fizycznych, dermatologicznych, migracyjnych lub innych badań właściwych dla rodzaju produktu i rozpoznanych zagrożeń.

Badania powinny dotyczyć produktu odpowiadającego składem i właściwościami wariantowi zgłoszonemu do oceny. Instytut może nie uwzględnić wyników, które są nieaktualne, niepełne albo nie pozwalają na identyfikację badanego produktu lub partii.

Ocena ryzyka

Analizujemy możliwe zagrożenia związane z prawidłowym oraz racjonalnie przewidywalnym stosowaniem produktu. Uwzględniamy sposób używania, czas i częstotliwość ekspozycji, grupę użytkowników oraz możliwość niezamierzonego użycia produktu.

Przeznaczenie i grupa użytkowników

Sprawdzamy, czy produkt jest odpowiedni dla deklarowanej grupy odbiorców oraz czy określono sytuacje wymagające zachowania szczególnej ostrożności. Większe wymagania mogą dotyczyć produktów przeznaczonych między innymi dla dzieci, seniorów, kobiet w ciąży albo osób ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi.

Oznakowanie i ostrzeżenia

Oceniamy etykietę, instrukcję stosowania, sposób dozowania, przeciwwskazania i ostrzeżenia. Informacje przekazywane użytkownikowi powinny być czytelne, zgodne z dokumentacją oraz wystarczające do bezpiecznego stosowania produktu.

Jakość i identyfikowalność

Weryfikujemy dokumenty dotyczące kontroli surowców, gotowego produktu, procesu wytwarzania oraz powtarzalności kolejnych partii. Istotna jest również możliwość ustalenia producenta, podmiotu odpowiedzialnego i pochodzenia produktu.

Dowody bezpieczeństwa

Badania właściwe dla konkretnego produktu

Określenie „potwierdzony badaniami” oznacza, że podstawą przyznania certyfikatu muszą być aktualne wyniki badań odpowiadające rodzajowi produktu i rozpoznanym zagrożeniom.

Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw badań właściwy dla wszystkich wyrobów. Inny zakres będzie wymagany dla suplementu diety, inny dla kosmetyku, produktu higienicznego, opakowania mającego kontakt z żywnością albo artykułu przeznaczonego dla dzieci.

W zależności od kategorii produktu ocena może uwzględniać między innymi:

  • badania mikrobiologiczne;
  • badania czystości chemicznej;
  • oznaczenie zawartości składników lub substancji aktywnych;
  • badania obecności metali ciężkich, pestycydów, pozostałości rozpuszczalników lub innych zanieczyszczeń;
  • badania stabilności i trwałości;
  • badania migracji substancji;
  • badania dermatologiczne lub aplikacyjne;
  • badania właściwości fizycznych i mechanicznych;
  • ocenę kompatybilności produktu z opakowaniem;
  • inne badania wynikające z przeznaczenia i analizy ryzyka.

Jeżeli przedstawione wyniki nie obejmują istotnych zagrożeń, Instytut może zażądać wykonania dodatkowych badań w laboratorium posiadającym kompetencje właściwe dla danego zakresu.

Dokumenty i dowody

Na jakiej podstawie oceniamy?

Podstawę oceny mogą stanowić:

  • pełny skład jakościowy i ilościowy produktu;
  • dokumentacja dotycząca pochodzenia i jakości surowców;
  • specyfikacje produktu oraz zastosowanych materiałów;
  • raporty z badań laboratoryjnych;
  • raport bezpieczeństwa albo analiza ryzyka;
  • dokumentacja techniczna;
  • dokumenty dotyczące procesu produkcji i kontroli jakości;
  • certyfikaty i deklaracje przedstawione przez producenta;
  • etykiety, projekty opakowań i instrukcje stosowania;
  • dane dotyczące stabilności i okresu przydatności;
  • informacje o reklamacjach, działaniach niepożądanych i incydentach;
  • informacje o działaniach naprawczych albo wycofaniu produktu;
  • próbki produktu przekazane lub pozyskane do przeprowadzenia oceny;
  • obowiązujące przepisy, normy i wytyczne właściwe dla danej kategorii.

Instytut może zażądać dodatkowych dokumentów, wyjaśnień, próbek lub badań, jeżeli przedstawiony materiał nie pozwala na przeprowadzenie rzetelnej oceny bezpieczeństwa.

Zakres programu

Dla jakich produktów?

Do programu mogą być zgłaszane w szczególności:

  • żywność i napoje bezalkoholowe;
  • suplementy diety;
  • kosmetyki i produkty pielęgnacyjne;
  • wyroby higieniczne;
  • produkty przeznaczone do codziennego kontaktu ze skórą;
  • artykuły konsumenckie związane ze zdrowiem, komfortem lub bezpieczeństwem;
  • opakowania i materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością;
  • inne produkty, dla których możliwe jest określenie odpowiednich kryteriów i zakresu badań.

Możliwość objęcia produktu programem jest każdorazowo ustalana podczas wstępnej kwalifikacji. Instytut może odmówić przyjęcia wniosku, jeżeli nie istnieją odpowiednie kryteria, metody badawcze albo możliwości przeprowadzenia wiarygodnej oceny.

Produkty lecznicze nie są obejmowane certyfikatem w zakresie ich bezpieczeństwa klinicznego ani działania terapeutycznego. Wyroby medyczne i inne produkty podlegające szczególnym regulacjom mogą zostać przyjęte jedynie po indywidualnej kwalifikacji i wyłącznie w zakresie, który nie zastępuje wymaganych prawem procedur oceny zgodności.

Siedem etapów

Jak przebiega postępowanie?

  1. 01

    Wstępna kwalifikacja produktu

    Wnioskodawca przekazuje podstawowe informacje o produkcie, jego kategorii, składzie, przeznaczeniu oraz posiadanej dokumentacji. Na tej podstawie Instytut ustala możliwość przeprowadzenia oceny, wstępny zakres wymaganych badań, dokumenty oraz koszt postępowania.

  2. 02

    Złożenie wniosku

    Producent, importer, właściciel marki albo inny podmiot uprawniony do zgłoszenia produktu składa formalny wniosek, dokumentację oraz wymagane próbki.

  3. 03

    Ocena formalna

    Sprawdzamy kompletność dokumentacji, status produktu, możliwość jego jednoznacznej identyfikacji oraz spełnienie warunków pozwalających na rozpoczęcie oceny merytorycznej.

  4. 04

    Analiza dokumentacji i wyników badań

    Dokumentacja jest analizowana przez osoby posiadające kompetencje właściwe dla kategorii produktu. Oceniana jest adekwatność zastosowanych metod, aktualność wyników oraz ich odniesienie do zgłoszonego produktu.

  5. 05

    Badania uzupełniające

    Jeżeli przedstawione wyniki nie obejmują wszystkich istotnych zagrożeń, Instytut wskazuje konieczność wykonania dodatkowych badań lub przeprowadzenia ponownej analizy produktu.

  6. 06

    Decyzja i wydanie certyfikatu

    Po zakończeniu oceny podejmowana jest decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania certyfikatu. Pozytywna decyzja stanowi podstawę wydania certyfikatu i udzielenia prawa do posługiwania się znakiem.

  7. 07

    Rejestr i nadzór

    Informacja o przyznanym certyfikacie jest publikowana w rejestrze. W okresie jego ważności Instytut może kontrolować sposób używania znaku, aktualność dokumentacji oraz dalsze spełnianie kryteriów programu.

Pozytywna decyzja

Co otrzymuje wnioskodawca?

Po uzyskaniu pozytywnej decyzji wnioskodawca otrzymuje:

  • certyfikat „Wyrób bezpieczny dla zdrowia”;
  • indywidualny numer certyfikatu;
  • informację o zakresie przeprowadzonej oceny;
  • prawo do używania znaku na zasadach określonych w regulaminie;
  • wpis produktu do publicznego rejestru;
  • możliwość posługiwania się znakiem na zatwierdzonym opakowaniu, stronie internetowej i w materiałach informacyjnych;
  • zasady prawidłowego stosowania oznaczenia;
  • informację o obowiązkach związanych z utrzymaniem ważności certyfikatu.

Prawo do używania znaku dotyczy wyłącznie produktu, wariantu i zakresu wskazanego w certyfikacie. Nie obejmuje innych produktów, całej marki, przedsiębiorstwa ani kolejnych wersji różniących się składem lub właściwościami.

Niezależność decyzji

Ocena, nie sprzedaż pozytywnego wyniku

Opłata pobierana przez Instytut dotyczy przeprowadzenia postępowania, analizy dokumentacji i wyników badań oraz przygotowania oceny. Nie jest opłatą za pozytywną decyzję.

Złożenie wniosku, przekazanie próbek, wykonanie badań ani wniesienie opłaty nie gwarantują przyznania certyfikatu. W przypadku wyniku negatywnego wnioskodawca otrzymuje informację o stwierdzonych brakach lub przyczynach odmowy.

Nadzór nad oznaczeniem

Okres ważności i zmiany w produkcie

Certyfikat jest przyznawany na czas określony wskazany w dokumencie. Warunkiem zachowania jego ważności jest utrzymywanie właściwości produktu objętych oceną oraz przestrzeganie zasad używania znaku.

Wnioskodawca ma obowiązek poinformować Instytut w szczególności o:

  • zmianie składu lub zastosowanych materiałów;
  • zmianie producenta albo miejsca wytwarzania;
  • zmianie dostawcy kluczowego surowca;
  • istotnej zmianie procesu produkcyjnego;
  • zmianie przeznaczenia lub sposobu stosowania;
  • zmianie etykiety, instrukcji albo ostrzeżeń;
  • stwierdzonym zagrożeniu, poważnej reklamacji lub incydencie;
  • wycofaniu produktu albo jego partii z obrotu;
  • działaniu właściwego organu dotyczącym produktu.

Zmiana mogąca wpływać na bezpieczeństwo produktu wymaga zgłoszenia przed dalszym używaniem znaku. Instytut może zażądać ponownej oceny, aktualnych badań albo czasowo zawiesić certyfikat.

Indywidualny zakres

Koszt postępowania

Koszt jest ustalany indywidualnie po wstępnej kwalifikacji produktu. Zależy między innymi od kategorii wyrobu, zakresu analizy ryzyka, objętości dokumentacji, liczby wariantów oraz rodzaju wymaganych badań.

Przed rozpoczęciem postępowania wnioskodawca otrzymuje informację o wymaganych dokumentach, zakresie planowanej oceny, przewidywanym terminie i kosztach.

Koszt badań laboratoryjnych, zakupu próbek albo dodatkowych opinii specjalistycznych może być rozliczany odrębnie.

Biuro Certyfikacji

Zgłoś produkt do oceny bezpieczeństwa

Jeżeli odpowiadasz za produkt, którego bezpieczeństwo jest poparte dokumentacją i aktualnymi wynikami badań, zgłoś go do wstępnej kwalifikacji.

Biuro Certyfikacji oceni możliwość objęcia produktu programem, określi wymagany zakres badań oraz przedstawi dalsze etapy postępowania.